Κίρκη.

 

Η Κίρκη δεν είναι απλώς η μάγισσα της Οδύσσειας. Είναι ένας από τους βαθύτερους σταθμούς της πορείας του Οδυσσέα προς την αυτογνωσία.

Ζούσε στο μυθικό νησί Αιαία, μακριά από τον ανθρώπινο κόσμο, και έχει τη δύναμη να μεταμορφώνει τους ανθρώπους σε ζώα. Το παλάτι της περιτριγύριζαν λύκοι και λιοντάρια, τα οποία ήταν στην πραγματικότητα μεταμορφωμένοι άνδρες.

Όμως η πραγματική της δύναμη δεν βρίσκεται στα βότανα και στα ξόρκια. Βρίσκεται στην ικανότητά της να αποκαλύπτει αυτό που ήδη υπάρχει μέσα στον άνθρωπο.

Όταν οι σύντροφοι του Οδυσσέα έφτασαν στο νησί της, η Κίρκη τους πρόσφερε ένα μαγεμένο ποτό και τους μεταμόρφωσε σε γουρούνια. 

Όλοι οι σύντροφοι του Οδυσσέα μεταμορφώνονται σε χοίρους. Η μεταμόρφωση μοιάζει εξωτερική, αλλά μπορεί να διαβαστεί και συμβολικά: ο άνθρωπος, όταν εγκαταλείπει τη συνείδηση, τη μνήμη και την ευθύνη του, μπορεί εύκολα να επιστρέψει στο ένστικτο.

Ο Οδυσσέας, αντίθετα, αντιστέκεται. Με τη βοήθεια του θεού Ερμή που του έδωσε το αντίδοτο βότανο «μώλυ», κατάφερε να την αντιμετωπίσει, να την αναγκάσει να λύσει τα μάγια και τελικά να κερδίσει τον έρωτα και τη φιλοξενία της για έναν χρόνο.

Η Αιαία γίνεται ένας παράξενος ενδιάμεσος σταθμός. Ο Οδυσσέας δεν έχει ακόμη φτάσει στην Ιθάκη, αλλά δεν είναι πια ο ίδιος άνθρωπος που ξεκίνησε από την Τροία.

Η Κίρκη είναι, επομένως, μια μορφή πειρασμού αλλά και γνώσης.

Δεν του λέει απλώς «μείνε». Του διδάσκει πώς να συνεχίσει.

Και ίσως αυτό είναι το πιο ενδιαφέρον παράδοξο: στον δρόμο προς την Ιθάκη, ο Οδυσσέας χρειάζεται να χαθεί για λίγο. Να σταματήσει. Να ξεχάσει τον χρόνο. Να γνωρίσει μια άλλη ζωή. Να κοιτάξει τον εαυτό του μέσα από έναν καθρέφτη που δεν είναι πάντα κολακευτικός.

Η Κίρκη δεν είναι το αντίθετο της Ιθάκης.

Είναι ένας από τους δρόμους που οδηγούν σ' αυτήν.

Και κάθε άνθρωπος που επιστρέφει στον εαυτό του έχει κάποτε συναντήσει τη δική του Κίρκη: έναν άνθρωπο, έναν τόπο, έναν έρωτα ή έναν πειρασμό που προσπάθησε να τον κρατήσει μακριά από τον προορισμό του -και τελικά τον έκανε να καταλάβει ποιος πραγματικά είναι.