Υπάρχουν πλάσματα που δεν χρειάζονται να τα δούμε συχνά για να θυμόμαστε ότι υπάρχουν. Αρκεί η γνώση πως, κάπου σε μια σκοτεινή θαλάσσια σπηλιά, κάτω από έναν βράχο που βλέπει στο πέλαγος, μια Μεσογειακή φώκια συνεχίζει τη ζωή της μακριά από τα βλέμματα.
Η Monachus monachus είναι ένα από τα πιο σπάνια θαλάσσια θηλαστικά του κόσμου. Κι όμως, η σπανιότητά της δεν είναι μόνο ένας αριθμός σε έναν κατάλογο προστατευόμενων ειδών. Είναι ένα μήνυμα. Ένα μήνυμα για τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος καταλαμβάνει ολοένα και περισσότερο τον χώρο που κάποτε μοιραζόταν με τα άλλα πλάσματα.
Η φώκια αναζητά τις πιο απόμερες ακτές, τις σπηλιές, τους μικρούς κρυφούς όρμους. Δεν ζητά πολλά. Έναν τόπο για να γεννήσει, να ξεκουραστεί, να κρυφτεί. Έναν χώρο όπου η θάλασσα να παραμένει θάλασσα και η ακτή να μην έχει μετατραπεί ολοκληρωτικά σε προέκταση της ανθρώπινης δραστηριότητας.
Κι εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη αντίφαση.
Ο άνθρωπος αγαπά τη θάλασσα, αρκεί να είναι στα μέτρα του. Θέλει την ακτή προσβάσιμη, φωτισμένη, γεμάτη κατασκευές, σκάφη, μουσική και κίνηση. Η άγρια ζωή, όμως, χρειάζεται ακριβώς το αντίθετο: ησυχία, σκοτάδι, απόσταση, ελευθερία.
Η Μεσογειακή φώκια μάς αναγκάζει, λοιπόν, να σκεφτούμε την έννοια της συνύπαρξης. Γιατί προστασία της φύσης δεν σημαίνει να φυλακίσουμε ένα ζώο σε ένα καταφύγιο. Σημαίνει να του αφήσουμε χώρο να υπάρξει χωρίς εμάς.
Μια φώκια που εμφανίζεται σε έναν έρημο όρμο δεν είναι εισβολέας. Εμείς είμαστε οι επισκέπτες.
Κι αυτό είναι ίσως το πιο δύσκολο μάθημα της οικολογίας: να αντιστρέψουμε τη θέση μας μέσα στον κόσμο. Να πάψουμε να θεωρούμε ότι η φύση είναι το σκηνικό της ανθρώπινης ζωής και να καταλάβουμε ότι εμείς είμαστε ένα μόνο μέρος της.
Η Μεσογειακή φώκια δεν γνωρίζει σημαίες, σύνορα ή ιδιοκτησίες. Δεν γνωρίζει οικόπεδα, τουριστικές ζώνες και τίτλους κυριότητας. Για εκείνη υπάρχει μόνο η θάλασσα, ο βράχος, η σπηλιά και η ανάγκη να επιβιώσει.
Κάθε φορά που μια τέτοια φώκια επιστρέφει σε μια σπηλιά, είναι σαν να επιστρέφει η ίδια η φύση σε έναν χώρο που της ανήκε ανέκαθεν.
Και ίσως αυτός να είναι ο βαθύτερος συμβολισμός της.
Δεν χρειάζεται να σώσουμε τη φύση για να μας ευχαριστήσει. Χρειάζεται να την προστατεύσουμε επειδή δεν μας ανήκει.
Αν κάποτε βρεθούμε απέναντι σε μια Μεσογειακή φώκια, το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε είναι να κρατήσουμε την απόστασή μας. Να μην την κυνηγήσουμε για μια φωτογραφία. Να μην προσπαθήσουμε να την αγγίξουμε. Να της επιτρέψουμε να συνεχίσει ανενόχλητη.
Να την αφήσουμε να φύγει.
Γιατί η πραγματική προστασία της άγριας ζωής αρχίζει τη στιγμή που καταλαβαίνουμε πως η ελευθερία ενός άλλου πλάσματος αξίζει περισσότερο από τη δική μας επιθυμία να το πλησιάσουμε.
Και ίσως, μέσα στη σιωπή μιας θαλάσσιας σπηλιάς, η μοναχική μορφή της φώκιας να μας θυμίζει κάτι που έχουμε ξεχάσει: ότι η θάλασσα δεν είναι μόνο δική μας. Είναι και δική της.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου